سلام به حاضرین در این نشست و همه عزیزانی که این برنامه را آنلاین دنبال میکنند.. موضوع پنل ما «ساختار، اقتصاد و مصادیق کار کودک» است.
وقتی از اقتصاد صحبت میکنیم . منظور اقتصاد بیرحم سرمایه داری هست. کار کودک ریشه در ساختار این نظام دارد. سیستمی که اساسش بر مستمند سازی هر روزه جامعه و سود انداندوزی بنا شده و به دلیل ، فقر، نابرابری و نبود تأمینهای اجتماعی کودکان به بازار کار رانده میشوند.
بر اساس آمار سال ۲۰۲۴ سازمان جهانی کار و یونیسف، حدود ۱۳۸ میلیون کودک ۵ تا ۱۷ ساله در جهان مشغول به کار هستند. در ایران نیز اگرچه آمار دقیقی وجود ندارد، آمار رسمی از بیش از ۷۰۰ هزار کودک کار و نزدیک به یک میلیون کودک بازمانده از تحصیل سخن میگوید، در حالی که فعالان حقوق کودک تعداد آنها را چندین میلیون نفر برآورد میکنند. کودکان کار شامل کودکان خیابانی و دستفروش، شاغلان کارگاهها و مشاغل خانگی، کودکان کشاورز، زبالهگردها و دیگر مشاغل غیررسمی هستند.
در ایران یکی از خشنترین اشکال سرمایهداری حاکم است؛ جایی که کار کودک رسمیت یافته و حتی کودکان با لباس شهرداری به زبالهگردی مشغولاند.
اقتصاد ایران اساسش بر رانت خواری و قاچاق و چپاول و در چنگ باندهای مافیایی است و با ویژگی های سیاسی- ایدئولوژی حاکمیت بحرانش هر روز عمیق تر شده و با ابزار مذهب و سرکوب زندگی کارگران و کل جامعه را به نابودی کشانده است. جنگ افروزی های حکومت و وقوع جنگ وضع اقتصاد را وخیم تر و فلج کرده است. گرانی ها، بیکاری میلیونی و سونامی بیکارسازیها ، نپرداختن دستمزدها فقر و گرسنگی مردم را بیشتر کرده و حکومت نیز با تعرضات معیشتی اش میکوشد هزینه های جنگ و غنی سازی و موشک بالستیک و نیروهای نیابتی و سرکوب را از سفره مردم تامین کند. کودکان نخستین گروهی هستند که در چنین سیستمی آسیب میبینند و شاهد افزایش هر روزه شمار کودکان کار و خارج از چرخه تحصیل هستیم.
بنابراین مبارزه با کار کودک بخش مهمی از مبارزات کارگران و کل جامعه است. زندگی کودک کار با ناامنی، خشونت، آزار جسمی و روانی، بهرهکشی، قاچاق و حتی زندان و اعدام گره خورده است. و همین امروز شاهد بکارگیری کودکان در برخی ساختارهای نظامی و امنیتی مثل ایستگاههای بازرسی هستیم.
خیزشهای مردمی سالهای اخیر، از جمله اعتراضات دیماه ۹۶ تا امروز، واکنشی به فقر، بیتأمینی و بیعدالتی بوده است. جنبش کارگری ستون اصلی مبارزه علیه فقر، تبعیض، نابرابری و استثمار است و در نبرد جامعه برای تحقق آرمانهای زن، زندگی، آزادی جایگاه مهمی داشته و دارد. کودکان و دانشآموزان نیز به بخشی از نیروی اعتراضات اجتماعی تبدیل شدهاند. فرزند کارگرانیم کنارتان می مانیم. شعار خیابانی بود. ۲۳۷ کودک در دیماه کشته شدند. هم اکنون کودکان در زندانند. حتی کودک یازده ساله و کودکان حکم اعدام میگیرند.
هرچه حقوق شهروندی، عدالت اجتماعی و کرامت انسانی در جامعه نهادینهتر شود، کودکان نیز از امنیت و حمایت بیشتری برخوردار خواهند شد.
سازمان جهانی کار شعار روز جهانی مبارزه با کار کودک در سال ۲۰۲۶ را «کارت قرمز به کار کودک؛ است. اما در کنوانسیون ۱۳۸ همین سازمان ورود به کار کمتر از ۱۵ سال و پایینتر از سن پایان آموزش اجباری در آن کشور را منع کرده است. اما بنا بر تبصرههایی راه را برای کار کودکان در سنین پایینتر باز میگذارد. مثلا در کشورهای دارای سطح توسعه اقتصادی و آموزشی حداقل سن را با قید موقتا ۱۴ سال تعیین کنند. کار سبک برای کودکان سیزده تا ۱۵ ساله را مجاز می شمارد. به شرطی که به سلامت، رشد یا تحصیل آنها آسیب نزند. اما چگونه؟؟.!!! در کشورهایی هم حداقل سن ۱۴ سال تعیین شده و این بازه میتواند ۱۲ تا ۱۴ سال هم باشد. در کارهای خطرناک که ممکن است به سلامت، ایمنی یا اخلاق نوجوانان آسیب برساند و حداقل سن ۱۸ سال است در برخی شرایط خاص و با آموزش و حفاظت کافی، از ۱۶ سالگی مجاز شمرده شده. این تبصره ها –این استثناها و مماشاتها زمینه نادیده گرفتن ابتداییترین حقوق کودکان را فراهم میکنند، بهویژه در کشورهایی مانند ایران که عضو این نهادها هستند.
آخر کلام اینکه مبارزه با کار کودک تنها صرف محکوم کردن این پدیده کثیف نیست؛ بلکه مستلزم مبارزه با فقر، نابرابری، محرومیت از آموزش و همه ساختارهایی است که کودکان را از حق یک زندگی امن و انسانی محروم میکنند. کار کودک پرونده جنایی حکومت اسلامی است و این موضوع کیفرخواست ما علیه سرمایه داری و حکومت کودک کش جمهوری اسلامی است.